Koepeltypologie Maliebaan, Utrecht (1637)

Van tuinpaviljoen naar koepelkamer

Na de aanleg in 1637 werd de Utrechtse Maliebaan als stedelijk lineair wandelpark aan het begin van de zeventiende eeuw opmerkelijk genoeg als mooiste wandelpark beleefd en geroemd vanwege haar kaarsrechte aanleg en de aan weerszijde geplante vier rijen bomen. Aan deze lommerrijke laan ontstonden al snel speel- en lusttuinen met kleine bouwwerken genaamd tuinpaviljoens, koepels of speelhuisjes die als zomerverblijf voor een aangenaam verblijf dienden.

De ontwikkeling van een villapark op de voormalige uitbreiding van de Maliebaan voorkwam dat welgestelde burgers zich in buurgemeenten rondom Utrecht vestigden. Er ontstond aan de Maliebaan een bebouwingsgolf waarbij de oorspronkelijke koepels of gesloopt werden om plaats te maken voor een nieuw huis of herkenbaar aangebouwd of in het huis ingebouwd werden. Opmerkelijk zijn de koepels die in zijn geheel werden opgenomen in de nieuwbouw als koepelkamer. De zo kenmerkende vrijstaande tuinpaviljoens en koepels aan de Maliebaan verdwenen geleidelijk en maakten plaats voor villa’s met deze karakteristieke Utrechtse erkeruitbouw. Rond 1900 werd de laatste vrijstaande koepel gesloopt. De nieuw ontworpen koepelkamers, die over meerdere verdiepingen doorliepen, zijn dan ook op te vatten als een reminiscentie aan de oorspronkelijke zeventiende- en achttiende-eeuwse tuinpaviljoens. Klik hier voor het uitgebreide KNOB bulletin.

(grootte 753 meter lang, onderzoek 2010, opdrachtgever in eigen beheer)

Linkedin Share Facebook Share Twitter Share Google Plus Share Pin it

Beschermd stadsgezicht

Onze onderzoeksresultaten zijn niet onopgemerkt gebleven. Samen met het door Steenhuis en Meurs verrichte onderzoek had de gemeente Utrecht voldoende handvaten om in 2012 de Maliebaan aan te wijzen als Beschermd Stadsgezicht. Genoemd worden de hoge kwaliteiten van de historische bebouwing, het groen (park, parkaanleg of landgoed) en de stedenbouwkundige waarde van het gebied. Hierbij gaat het onder andere om de belangrijke elementen en hun samenhang, zoals die bij de Maliebaan benoemd zijn.

Bron: persbericht BBMO 20-12-2012.