De Algemene Begraafplaats Soesterweg, Amersfoort (1895)

Nieuwe functies voor een begraafplaats

In ons onderzoek naar de Amersfoortse tuinarchitect Hendrik Francois Hartogh Heys van Zouteveen hebben wij ook de ontwikkelingsgeschiedenis van de Algemene Begraafplaats Soesterweg onderzocht. De resultaten van dit onderzoek zijn in een publicatie van het Amersfoorts Jaarboek 2012 verwerkt. Zie artikel.

Voor de gemeente Amersfoort hebben we in 2013 een aanvraag ingediend om de begraafplaats als rijksmonument in aanmerking te laten komen voor een herbestemmingssubsidie. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed biedt eigenaren van bijzondere objecten de mogelijkheid om haalbaarheidsstudies te verrichten om nieuwe functies of exploitatiemogelijkheden te onderzoeken.

Het lijkt weliswaar niet voor de hand liggend, maar ook een begraafplaats is een prachtige locatie die zich leent voor functiewijziging. Door de monumentale bomen en bijzondere grafstenen, ornamenten en grafhekjes en de onderliggende parkinrichting is de sfeer op een begraafplaats bijzonder karakteristiek. Hier is in de wijk de begraafplaats de enige groene plek van betekenis. Nu ligt deze locatie er echter afgesloten bij en wordt deze door de omwonenden onvoldoende gebruikt.

Met het oog op een betere zichtbaarheid en gebruik van de Algemene Begraafplaats, leeft de wens om het gehele monument -de parkaanleg mét het poortgebouw annex aula- cultuurhistorisch beter en breder beleefbaar te maken voor de inwoners van Amersfoort en direct omwonenden. Daarbij is een belangrijke vraag hoe om te gaan met de kernwaarden van het object. Tevens is in deze relevant hoe de begraafplaats weer een centrale rol voor de wijk kan vervullen, de begraafplaats is namelijk het enige groene object in en voor de directe omgeving.

De eigenaar van de begraafplaats (Crematorium en Begraafplaatsen Amersfoort) is daarom op zoek naar nieuwe dan wel aanvullende functies die de exploitatie kunnen versterken. Het is niet de bedoeling dat de begraaffunctie als geheel verdwijnt, maar dat deze wordt gezien als nevenfunctie. De nieuwe functie(s) moet(en) er voor zorgen dat er een financieel positieve balans ontstaat.

(grootte 15.000 m², onderzoek 2011-2012, aanvraag herbestemmingssubsidie 2013, in opdracht van Crematorium en Begraafplaatsen Amersfoort)

In samenwerking met gemeente Amersfoort.

 

 

Linkedin Share Facebook Share Twitter Share Google Plus Share Pin it

Historie

In 1894 werd door de gemeente Amersfoort voor de aanleg van een tweede begraafplaats een rechthoekig terrein aangekocht. In 1895 volgde een ontwerp 'geheel belangeloos' gemaakt door tuinarchitect H.F. Hartogh Heys Van Zouteveen (1871-1945). Het ontwerp in Gemengde stijl ging uit van een omzoomd terrein met gemengde beplanting die op een andere wijze dan gebruikelijk door de tuinarchitect was toegepast. De beplanting was namelijk gekozen om haar kleurrijke bloemen en fris groene blad en werd achter de graven geplaatst als eerbetoon aan de doden. Het ontwerp brak daarmee met de gangbare conventies. Een monumentale brede middenas met koopgraven en grafkelders was gericht op het poortgebouw en doorsneed de begraafplaats. De koopgraven aan een rondgaand slingerpad in landschappelijke stijl werden met de achterliggende beplanting afgescheiden van de functionele rechtlijnig ingerichte huurgrafvelden.

In 1897 werd de begraafplaats aangelegd. De beplanting van de begraafplaats werd in 1910 vanwege de slechte staat grotendeels vervangen. Het bleek dat op de schrale zandgrond onvoldoende grondverbetering had plaatsgevonden. Zuinigheid ten tijde van de aanleg had niet goed uitgepakt. Tussen 1945 en 1959 zijn langs het middenpad Amerikaanse eiken geplant en nadien is dit hoofdpad geasfalteerd.

De begraafplaats wordt momenteel niet meer actief gebruikt.