Ruïne van Teylingen

Tuinhistorisch onderzoek

In het vooruitzicht van de herbestemming van de ruïne van Teylingen, hebben we historisch onderzoek verricht om tot waardering van dit iconisch object te komen.

Daarbij is niet alleen aandacht besteed aan de fascinerende bewoningsgeschiedenis, waar al vrij veel van bekend was, maar is de ontstaansgeschiedenis van de voormalige tuin- en parkaanleg met haar toegepaste beplanting nauwgezet in beeld gebracht.

 

De Leidse lustwarande:

De ronde burcht met ringwallen ligt vanaf de 13e eeuw, en sinds 1677 als ruïne, te midden van een sterk veranderend kustlandschap. Voorheen was dit landschap van strandwallen en strandvlaktes niet alleen een strategische, maar tevens een aangename vestigingslocatie voor kastelen: ‘de Leidse lustwarande’.

Als jachtverblijf voor de bestuurlijke hofkring en als bestuurscentrum voor de houtvesterij (1328-1795) kende Slot Teylingen beroemde bewoners, zoals Jacoba van Beieren.

Vanaf 1593 vonden verschillende uitbreidingen plaats waarbij een indrukwekkende parkaanleg tot stand kwam, die haar hoogtepunt kende rond 1750. Er is een uitzonderlijk gedetailleerde plattegrond uit 1801 bewaard gebleven van de fraaie geometrische parkaanleg met lanen, grachten en hakhoutpercelen. De ruïne en haar wandelpark fungeerden vanaf 1805 na verkoop als een romantisch decor van de grotere buitenplaats Berg en Daal.

 

Een uitgewiste geschiedenis?

Tegenwoordig is het uitzicht vanaf de ruïnemuren over de bloeiende bollenvelden dé trekpleister van het kustlandschap tussen Leiden en Haarlem. Maar verstopt achter bollenschuren en ontdaan van haar groene mantel is de historische verbintenis van de burcht met haar omgeving ver te zoeken.

Afgezien van de deels gereconstrueerde slotgracht en de oude Teylingerlaan, zijn de historische parkstructuren, zoals lanen en sloten, slechts bewaard gebleven in de kadastrale percelering.

Sinds 2016 is het object eigendom van Stichting Monumenten Bezit.

(Opdrachtgever: Stichting Monumenten Bezit / Gemeente Teylingen, grootte ca. 1 ha)

Linkedin Share Facebook Share Twitter Share Google Plus Share Pin it

Lente 1768

 

"Wy bezagen dan dat ronde slot, ’t welk thans dient tot eene gevangenis voor zulken, die tegen het jagtgericht misdreeven hebben, als ook het hierby gelegen en op nieuws verbeterde huis van den Luitenant Houtvester,

benevens de tot vermaak welaangelegde Wandelplaats doorsneden met verscheide breede wandellanen, waarvan eenigen in ’t midde een starrenbosch uitmaken,

en in de Lente en Zomer met verscheidene rustbanken zyn voorzien; zo dat deeze plaats, door welkers midden een ryweg is, om aan de Haarlemmer Trekvaart te komen, voor de Inwoonders te Sassenheim,

en den doorreiziger, die zich aldaar wat ophoudt, een alleraangenaamste wandeling kan verschaffen…"

Historische en natuurkundige lente-reis door Zuid-en Noord-Holland, en een gedeelte van het Sticht van Utrecht, Amsterdam 1768, p. 85-86.